Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κλινικής Ψυχολογίας και Ψυχολογίας της Υγείας, Αθήνα,Μάρτιος,2016

Η επιστημονική ομάδα του ΙΓΑΨ παρουσιάσαμε στο 5ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κλινικής Ψυχολογίας και Ψυχολογίας της Υγείας, Αθήνα,Μάρτιος,2016, το  παρακάτω συμπόσιο και βιωματικό εργαστήρι:

WORKSHOP: H Διαπροσωπική Διάδραση   στο ‘εδώ και τώρα’ και στιγμές βιωματικής συνάντησης στον ‘Αναλυτικό Τρίτο’ σε γκρουπ Ομαδικής θεραπείας κατά IrvinYalom.

     Σταύρος Χαραλαμπίδης, Κωνσταντίνος Μαθιούδης,Ευριπίδης Γαβράς

Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

 ΠΕΡΙΛΗΨΗ  WORKSHOP

 Σε αυτό το workshop θα γίνει επίδειξη 1 ώρας του τρόπου αλληλεπίδρασης στο εδώ και τώρα σε ομάδα 8-11 ατόμων με δυο θεραπευτές .Ειδικότερα θα γίνει κατανοητό στους θεατές και βιωματικούς συμμετέχοντες το πώς αλληλεπιδρούν στο ‘εδώ και τώρα’  μεταξύ τους οι δυο συνθεραπευτές ,πώς γίνονται οι εξατομικευμένες παρεμβάσεις σε έναν θεραπευόμενο, σε δυαδική αλληλεπίδραση δυο θεραπευόμενων, καθώς και στην τεχνική παρέμβαση των θεραπευτών στο ‘γκρουπ σαν όλο’. Οι θεραπευτές θα δώσουν σε χαρτάκι ρόλους που θα υποδυθούν οι βιωματικοί συμμετέχοντες έτσι ώστε να προστατευθούν από την έκθεση σε απόρρητες πληροφορίες ενώ εναλλακτικά μπορούν να υποδυθούν κάποιον θεραπευόμενο τους ή γνωστό τους άτομο. Την επίδειξη θα κάνουν ο μοναδικός Ευρωπαίος Πιστοποιημένος Ομαδικός Ψυχοθεραπευτής/ Επόπτης  με την μέθοδο Yalom Χαραλαμπίδης Σταύρος (Διευθυντής ΙΓΑΨ) και ο Πιστοποιημένος  Ομαδικός Ψυχοθεραπευτής με την μέθοδο Yalom. Κώστας Μαθιούδης, (Ιδρυτικό Μέλος ΙΓΑΨ ). Μετά την μια ώρα οι δυο θεραπευτές θα αναδείξουν την θεματική του γκρουπ επίδειξης με θεωρητική προσέγγιση και θα απαντήσουν στο κοινό. Στους συζητητές επίσης θα συμμετέχει και ο υπό Πιστοποίηση Ομαδικός Ψυχοθεραπευτής με την μέθοδο YalomΕυριπίδης Γαβράς . Οι συζητητές επίσης θα αναδείξουν την κοινή βιωματική συνιστώσα του μοντέλου Yalom με τη Σχεσιακή Ψυχανάλυση και θα εμβαθύνουν στην διαφορετικότητα των θεωρητικών κατασκευασμάτων των δυο σχολών. Ιδιαίτερη έμφαση θα δοθεί στην έννοια του ‘αναλυτικού τρίτου’ (Thomas Ogden) και του μοναδικού τρόπου που οι ομιλητές έχουν συνθέσει αυτό το κατασκεύασμα με την πρακτική του εφαρμογή στο ‘εδώ και τώρα’ στο πλαίσιο της Ομαδικής Θεραπείας. Μνεία θα δοθεί και στην χρήση της αυτοαποκάλυψης του Ομαδικού Θεραπευτή ως χρηστικό μέσο εμβάθυνσης της εγγύτητας με τα μέλη της θεραπευτικής του Ομάδος. Η ανάλυση της λανθάνουσας επιθετικότητας με τη μορφή του φαινομένου του ‘αποδιοπομπαίου’ τράγου θα μας απασχολήσει προς το κλείσιμο του workshop. 

Σχεσιακή Ψυχαναλυτική Ψυχοθεραπεία , Μεταβίβαση & Ανάλυση εκπραξιών (enactments) σε Ασθενείς με Διαταραχή Προσωπικότητας

Σταύρος Χαραλαμπίδης, Κωνσταντίνος Μαθιούδης, Φαίδρα Γραμμένου

Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Η Σχεσιακή Ψυχανάλυση αποτελεί σύγχρονο μοντέλο ψυχοθεραπείας, το οποίο αναπτύχθηκε στην Αμερική το 1980 από τον StephenMitchell και έχει ακολουθήσει βασικές θεωρητικές πρωτοβουλίες του προπάτορα SandorFerenczi πιο πριν. Η θεωρία του συγκριμένου μοντέλου έχει έντονες επιρροές από το Αμερικανικό φεμινιστικό κίνημα, την ψυχαναλυτική θεωρία του Εαυτού από τον εμπνευστή της Kohut, την θεωρία της δι-υποκειμενικότητας με δημιουργούς τους Mitchell, Bronberg, Benjamin και Ogden, την θεωρία της Διαπροσωπικής Ψυχανάλυσης με κύριο εκφραστή τον Sullivan, ερευνητικά δεδομένα από τον τομέα της ψυχαναλυτικής μελέτης δεσμού τροφού-παιδιού με κυρίαρχες μορφές τους DanielStern και BeatriceBeebe.

Στο παρόν συμπόσιο θα παρουσιαστεί μια σειρά από κλινικές περιπτώσεις. Θα αναλυθούν μεταβιβαστικά και αντιμεταβιβαστικά φαινόμενα και εκπραξίες, όπως αυτά εκτυλίχθηκαν στο θεραπευτικό δωμάτιο υπό το πρίσμα της Σχεσιακής Ψυχανάλυσης. Οι εκπραξίες (enactments) αποτελούν έναν τρόπο επικοινωνίας (σχεσιακό ασυνείδητο) ανάμεσα στον θεραπευτή και τον θεραπευόμενο και έχουν σαν στόχο την αναγνώριση και επακόλουθα την αποκωδικοποίησή τους στο συνειδητό. Επίσης, το συμπόσιο θα καταδείξει την χρήση της αποκάλυψης του θεραπευτή στις εκπραξίες μέσα από την υποκειμενική έκφραση. Η αυτοαποκάλυψη του βιώματος συχνά γίνεται ο «αναλυτικός τρίτος» στην θεραπευτική σχέση, σύμφωνα με τον ThomasOgden. Ο αναλυτικός τρίτος ως αποτελεσματικό θεραπευτικό εργαλείο έχει ριζοσπαστική θέση στην σύγχρονη ψυχανάλυση, εν αντιθέσει με τα πιο παραδοσιακά αναλυτικά μοντέλα. Αυτό συμβαίνει καθώς ο θεραπευόμενος αποκτάει μερική θέαση του ψυχισμού του θεραπευτή στο «εδώ και τώρα».

Λέξεις κλειδιά : Σχεσιακή Ψυχανάλυση, Δι-υποκειμενικότητα, Μεταβίβαση, Αντιμεταβίβαση, Εκπραξία, Αναλυτικός Τρίτος

                                               Αγγίζοντας τους Δαίμονες

Κωνσταντίνος Μαθιούδης*, Σταύρος Χαραλαμπίδης, Φαίδρα Γραμμένου

Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

Κάθε είδους «άγγιγμα» παραπέμπει στον πρωταρχικό δεσμό ανάμεσα στην μητέρα και το βρέφος. Επάνω σε αυτό σχηματίζεται ο τρόπος με τον οποίο συνδεόμαστε με τον κοινωνικό κόσμο. Η σωματική επαφή θεωρείται απαγορευμένη ζώνη στην κλασική ψυχανάλυση, καθιστώντας τα όρια σαφή και αυστηρά στην αναλυτική σχέση. Αντικείμενο μελέτης είναι το φάσμα της φαντασίωσης του αναλυόμενου. Στην σχεσιακή ψυχανάλυση, παρότι δεν ενθαρρύνεται η φυσική επαφή, επικρατεί η άποψη της επιδιορθωτικής εμπειρίας μέσα από την υποκειμενικότητα του θεραπευτή. 

Στην παρούσα μελέτη, θα συζητηθούν κομβικές στιγμές από την δίχρονη θεραπεία του νεαρού Γ. Ο εν λόγω θεραπευόμενος είναι για χρόνια χαμένος στο σύμπαν του «δεν ανήκω πουθενά», ψάχνοντας τα απομεινάρια μιας αγκαλιάς που δε βίωσε ποτέ. Ένας πατέρας που ξεπληρώνει τα οικονομικά χρέη του στην φυλακή και μια μητέρα που διχάζει τον Γ. ανάμεσα στην εξάρτηση και την αυτονομία. Ο θεραπευόμενος ονειρεύεται την απελευθέρωση από τα καταδιωκτικά του αντικείμενα.

Πρόσφατα, ο Γ. εξομολογείται στον θεραπευτή ότι θα ήθελε να τον αγκαλιάσει πέντε λεπτά πριν την λήξη της συνεδρίας. Ο θεραπευτής βιώνει σχάση και αμφιταλαντεύεται στο πώς να συμπεριφερθεί (αντιμεταβίβαση). Φαντασιώνεται τον θεραπευόμενο σαν βρέφος που κρέμεται από την κούνια με υψηλό κίνδυνο τραυματισμού. Ο Γ. αποκαλεί τον θεραπευτή «Σωτήρα» (μεταβίβαση), περιμένοντας σωματική ανταπόκριση. Ο θεραπευτής αρνείται την φυσική επαφή, σκεπτόμενος έντονα το ψυχικό κόστος και την αποζημίωση προς τον Γ. Μετά το πέρας της συνεδρίας, δημιουργείται μια εκπραξία που ανατρέπει όλο το προηγούμενο σκηνικό ανάμεσά τους (διυποκειμενικότητα). Η επόμενη συνάντηση είναι καταλυτική σε αποκαλύψεις. Θεραπευτής και θεραπευόμενος αγγίζουν τους δαίμονές τους βάσει της εκπραξίας τους (αναλυτικός τρίτος). «Θα σωθεί άραγε το μωρό;»     

Λέξεις – κλειδιά: μητέρα, βρέφος, άγγιγμα, σχάση, σχεσιακή ψυχανάλυση  

Φαίδρα Γραμμένου * ,Σταύρος Χαραλαμπίδης * , Κωνσταντίνος Μαθιούδης,

Η ‘μερική συνάντηση’ με την θεραπεύτρια και η αναγκαιότητα  χρήσης τηλεφωνικών συνεδριών σε ασθενή με έντονη εκδικητικότητα και μαζοχισμό υπό το πρίσμα της Σχεσιακής Ψυχανάλυσης.

Η ανεπαρκής κάλυψη των αναγκών  και η  εκδικητικότητα στην πρωταρχική σχέση βρέφος/μητέρας μπορούν να βιωθούν ως κάτι ασυγχώρητο και να οδηγήσουν στην ενασχόληση του ατόμου με παράπονα και θυμό. Ο σαδισμός αυτών των ατόμων χαρακτηρίζεται από μια αίσθηση παντοδυναμίας και ενέχει την ασυνείδητη ελπίδα ότι με αυτόν τον τρόπο ότι πήγε στραβά στην πρωταρχική σχέση θα επιδιορθωθεί.  Η ενασχόληση με την εκδίκηση  μπορεί να οδηγήσει σε καταθλιπτικά συμπτώματα αφού η τιμωρητική στάση προς τους άλλους οδηγεί στον φόβο αντίποινων και συνεπώς σε αρχαϊκές  ενοχές  και μαζοχιστική αυτο-τιμωρία.

Η Ν. ήρθε στην θεραπεία με πολλά παράπονα προς την οικογένεια της. Αντιδράει σε απογοητεύσεις με οργή και εκδικητικότητα. Θα μιλήσω για τα δύσκολα αντιμεταβιβαστικά συναισθήματα στην προσπάθεια μου να δουλέψουμε μέσα από μια “μερικώς σύνδεση”  μαζί της μόνο τηλεφωνικά για αρκετές συνεδρίες. Υπήρχαν στιγμές  όπου μέσα από την αυτοαποκάλυψη της δυσκολίας μου  να την “δω ολόκληρη” , συνειδητοποιεί πως δεν επιτρέπει στους άλλους να την γνωρίσουν και να την “κατανοήσουν”. Θα δώσω παραδείγματα των δυσκολιών μου να την αντιστοιχίζω συναισθηματικά και να αντέχω την καταστροφικότητα της χωρίς να υποκύπτω στην φαντασίωση της (του ιδανικού φροντιστή)  και  να οριοθετώ τις επιθέσεις της στο πλαίσιο χωρίς να την κατηγορώ. Τέλος θα αναφέρω δύσκολες συνειδητοποιήσεις της που  οδήγησαν σε ακυρώσεις συνεδριών.

 

Σταύρος Χαραλαμπίδης * , Κωνσταντίνος Μαθιούδης, Φαίδρα Γραμμένου

Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Η ‘θολότητα’ του θεραπευτή ως πρόβλημα προς επίλυση στο μεταβιβαστικό πεδίο με βάση τη θεωρία του Fairbairn για την αμφιθυμία  υπό το πρίσμα της Σχεσιακής Ψυχανάλυσης

Ο  Σκωτσέζος Ψυχαναλυτής Fairbairn, έχει μιλήσει για την έννοια του θολού –κακού αντικειμένου .Περιέγραψε την αμφιθυμική κατάσταση κατά την οποία το παιδί εγκλωβίζεται ανάμεσα στον φόβο έκφρασης του μένους του στην μητέρα για την στερητικότητα της και τον ταυτόχρονο φόβο ότι αν εκφράσει την αγάπη του θα χάσει τον εαυτό του! Έτσι δημιουργούνται  σοβαρά διαπροσωπικά προβλήματα με τους σημαντικούς άλλους.

 Θα αναλυθεί η περίπτωση της Ο η οποία ξεκίνησε να με  βλέπει 2,5 χρόνια πριν σε εβδομαδιαία διπλή συνεδρία  90 λεπτών  που ανά 15 ημέρες γινόταν μονή . Η Ο ξεκίνησε τις συνεδρίες βυθισμένη σε αδούλευτο πένθος σχετικά με τις εχθρικές πράξεις της υπόλοιπης οικογένειας της σχετικά με επαγγελματικά ζητήματα. Ως άμυνα ψυχικής επιβίωσης επιλέχτηκε η αναζήτηση ευθυνών στον εαυτό της προκειμένου να μείνει ανεπηρέαστη η εξιδανικευμένη μορφή της μητέρας. Ο πόνος που βίωνε –βίωνα ήταν ανυπέρβλητος. Βαθιά φαινόμενα αποσχίσεων, αποσύρσεων και σωματοποίησης άρχισαν να εμφανίζονται κινητοποιώντας την προσοχή μου/της. Η Ο επέδειξε συγκλονιστικό θάρρος στην προσπάθεια μας να κατανοηθεί το κρυμμένο μένος της για τα καταδιωχτικά αντικείμενα και ταυτόχρονα η λαχτάρα της να είχε άλλη οικογένεια. Στο μεταβιβαστικό πεδίο βαθιές έκδηλες  συγκινήσεις μου συνέβαλαν αξιοσημείωτα ώστε να αρχίσει να με κατανοεί ως ξέχωρο αντικείμενο δια της υποκειμενικότητος μου. Κατανοούσε βιωματικά ότι της έδινα πίσω κάτι μοναδικά επιδιορθωτικό ωστόσο οι μη υπάρχουσες βιωματικές εμπειρίες καταδείκνυαν την ανάγκη της να με ορίσει ως ‘θολό αντικείμενο’ ,δηλαδή ούτε ως καλό, ή κακό αλλά ούτε και ‘μερικό καλό/κακό’ .