Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών, Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 2012

Η επιστημονική ομάδα του ΙΓΑΨ σε συνεργασία με εκπαιδευόμενους φοιτητές μας παρουσιάσαμε στο 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Γνωσιακών Ψυχοθεραπειών, Θεσσαλονίκη, Ιανουάριος 2012, τα παρακάτω συμπόσια:

1ο ΣΥΜΠΟΣΙΟ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗ ΣΧΙΖΟΕΙΔΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

Πρόεδρος: Χαραλαμπίδης, Σ.
Συζητητής: Χαραλαμπίδης, Σ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ

Τα άτομα με σχιζοειδική διαταραχή προσωπικότητας παρουσιάζουν ιδιαίτερη δυσκολία στην διαπροσωπική επαφή. Ο κόσμος ενός σχιζοειδούς ατόμου είναι ιδιαίτερα μοναχικός και οποιαδήποτε κοινωνική σύνδεση φαντάζει αδιάφορη και ανούσια. Βασικά στοιχεία απομάκρυνσης στις σχέσεις αποτελούν η ανασφάλεια, ο φόβος, καθώς επίσης ο κίνδυνος και η απειλή που μπορεί να εμπεριέχονται στην κοντυνότητα. Οι σχιζοειδείς συνήθως επιζητούν την μοναξιά ως καταφύγιο ηρεμίας και ψυχικής ανάπαυσης. Ο εξωτερικός άλλος συνήθως βιώνεται ως αντικείμενο εξουσιαστικό και καταβροχθιστικό παρά ως υπάρχον ή εν δυνάμει αντικείμενο αγάπης και φροντίδας.

Στην θεραπεία, οι ασθενείς με σχιζοειδική διαταραχή προσωπικότητας συχνά παρουσιάζουν συναισθηματική νέκρωση. Προσπαθούν να κατανοήσουν τους λόγους που είναι αποκομμένοι από τον κοινωνικό κόσμο. Στην πραγματικότητα διψούν για αγάπη, αλλά φοβούνται την καταστροφικότητά της. Χρησιμοποιούν έντονα και εύστοχα την σκέψη, την φαντασία και τον λόγο τους, έχοντας μια ισχυρή εσωτερική γνώση του εαυτού τους. Ωστόσο φαίνεται να υστερούν στο κομμάτι που αφορά την αναγνώριση, την εκφορά και το μοίρασμα των συναισθημάτων τους.

Το θεραπευτικό κάλεσμα για συναισθηματικό πλησίασμα μπορεί να αποβεί μοιραίο και να προκαλέσει θύελλα αντιδράσεων. Το δίλημμα του σχιζοειδούς ατόμου αφορά το «πόσο κοντά και πόσο μακριά» ώστε να μην νιώσει υποταγή και σκλαβιά σε οποιαδήποτε σχέση. Ο θεραπευτής, που θεωρείται νέο αντικείμενο συσχέτισης, μπορεί εξίσου να βιωθεί ως διώκτης ή εισβολέας στον ψυχικό χωροχρόνο του ατόμου. Για αυτό το λόγο δίνεται ιδιαίτερη βαρύτητα στην προώθηση της ασφάλειας και εμπιστοσύνης ώστε να χτιστούν γερά θεμέλια επικοινωνίας και επαφής. Η θεραπευτική σχέση μοιάζει με Σισύφια προσπάθεια ώστε να αποκτηθεί μια σταθερά σχετικά με την εγγύτητα και την αποστασιοποίηση.

Στο παρόν συμπόσιο η μελέτη της σχιζοειδικής διαταραχής προσωπικότητας επιτυγχάνεται μέσα από βιωματικό κλινικό υλικό και καταγεγραμμένες συνεδρίες. Σκοπός του συμποσίου είναι να κατανοηθεί όσο το δυνατόν καλύτερα αυτός ο τύπος διαταραχής προσωπικότητας, ο οποίος φαίνεται ότι θα απασχολήσει ολοένα και περισσότερο τους κλινικούς στο άμεσο μέλλον.

1) Η ΣΧΙΖΟΕΙΔΗΣ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑ ΚΑΤΑ ΤΗ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Τσιάκος, Δ., Χαραλαμπίδης, Σ., Μαθιούδης, Κ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Εισαγωγή: Η σχιζοειδής προσωπικότητα είναι μια υπο-διαγνωσμένη κλινική οντότητα κυρίως λόγω της ομοιότητάς της σε επίπεδο φαινομενολογίας με την χρόνια δυσθυμική διαταραχή, την καταθλιπτική προσωπικότητα και την παρανοειδή προσωπικότητα. Η υποβάθμιση της εστίασης αναφέρεται σε περιπτώσεις που φαινοτυπικά το άτομο δεν παρουσιάζει καμία εμφανή έκπτωση στο εργασιακό ή οικογενειακό τομέα, αλλά στο διαπροσωπικό επίπεδο εμφανίζει αδυναμία σύναψης ή διατήρησης ουσιαστικών σχέσεων, αίσθηση "βάρους" αναφορικά με την εγγύτητα και μια διαρκή απόδραση σε φαντασιωσικού τύπου σχέσεις.

Σκοπός: Η κατανόηση της δημιουργίας της "Σχιζοειδούς Θέσης" αναφορικά με τον τρόπο αλληλεπίδρασης του ατόμου με τους άλλους, σύμφωνα με τη Γνωσιακή Αναλυτική Θεραπεία. Παρουσίαση των κυριότερων ρόλων, βάση των οποίων το άτομο σχετίζεται και επεξήγηση του αυτοεγκλωβιστικού τρόπου θέασης της σχέσης και της εγγύτητας βάση του οποίου απομακρύνεται από το περιβάλλον του. Ουσιαστικά, στην παρούσα παρουσίαση επιχειρείται η ευαισθητοποίηση του κλινικού στη διερεύνηση και κατανόηση βαθύτερων μοτίβων αλληλεπίδρασης και η θεραπευτική εστίαση με άξονα τα πρότυπα αυτά και όχι την κλινική εικόνα που εμπεριέχει την απουσία των "άλλων".

Υλικό: Χρησιμοποιήθηκαν ηχογραφημένες συνεδρίες από θεραπεία ατόμων με σχιζοειδή προσωπικότητα καθώς και εποπτικό υλικό από την εσωτερική εποπτεία του ινστιτούτου.

Μέθοδος: Εστίαση στην διερεύνηση των στοιχείων που δομούν το θεραπευτικό σχεδιασμό κατά τη Γνωσιακή Αναλυτική Θεραπεία και επεξήγηση της παρέμβασης του θεραπευτή με άξονα αναφοράς τη θεραπευτική σχέση.

Συμπεράσματα:

  • Η προβληματικότητα αναφορικά με την εγγύτητα αποτελεί τον βασικότερο άξονα παρέμβασης
  • Ακρογωνιαίος λίθος της θεραπευτικής αλλαγής είναι η αναδόμηση του ισοζυγίου εγγύτητα / μοναξιά
  • Βασικό θεραπευτικό εργαλείο είναι η θεραπευτική σχέση, αλλά με γνώμονα την ανταπόδοση περισσότερο ισότιμων ρόλων που αποκλείουν την εξάρτηση και τον έλεγχο.
  • Συνεχής επαναφορά στο "εδώ και τώρα" και διευκόλυνση της εδραίωσης του ατόμου στο παρών - επαναπατρισμός από το φαντασιωσικό κόσμο.

2) ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: Η ΟΜΟΦΥΛΟΦΙΛΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΣΕΞΟΥΑΛΙΚΟΤΗΤΑΣ ΩΣ ΑΜΥΝΤΙΚΗ ΕΚΦΡΑΣΗ ΒΑΘΥ ΕΑΥΤΟΥ ΣΕ ΑΝΔΡΑ ΜΕ ΣΧΙΖΟΕΙΔΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Χαραλαμπίδης, Σ., Τσιάκος, Δ., Μαθιούδης, Κ., Κιουρτσόγλου, Μ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Εισαγωγή: Η σχιζοειδής προσωπικότητα πολλές φορές περνάει απαρητήρητη ειδικά απο κλινικούς της ψυχικής υγείας που δεν έχουν εκπαιδευθεί κατάλληλα να διαγνώνουν εγκαίρως τα δομικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας . Σε αυτήν την υπο-διάγνωση συνεισφέρει πολλές φορές και ο κλινικός φαινότυπος του θεραπευόμενου ,ο οποίος συνήθως αποτελεί μια διαδικασία αγχολυτικής επίλυσης (ψευδής εαυτός) απέναντι στην απειλητική επίγνωση βαθύτερων χαρακτηριολογικών γνωρισμάτων του( βαθύς εαυτός). Η διεθνής βιβλιογραφία δεν έχει συνδέσει επαρκώς την συσχέτιση ομοφυλοφιλικών εκφράσεων σε άτομα με σχιζοειδή διαταραχή προσωπικότητας ούτε έχει καθορίσει το εννοιολογικό πλαίσιο συσχέτισης των δύο παραγόντων.

Σκοπός: Η κατανόηση της ομοφυλοφιλικής έκφρασης ως παρουσίας ενός ρεπερτορίου ρόλων του ψευδούς εαυτού που δημιουργείται ως αντίσταση στην "Σχιζοειδή Θέση" του βαθύ εαυτού ,ο οποίος διακατέχεται από φόβο εγγύτητας με το άλλο φύλο.

Υλικό: Χρησιμοποιήθηκαν βιντεοσκοπημένες συνεδρίες από θεραπεία 3 ανδρών με σχιζοειδή προσωπικότητα στο Ιγαψ.

Μέθοδος: Εστίαση σε αφηγηματικά επεισόδια συνεδριών όπου υπήρχε έκδειλη η μεταπήδηση απο εκφράσεις του ψευδού εαυτού σε αντίστοιχες του βαθύ εαυτού και αντίστροφα.

Συμπεράσματα:

  • Η ομοφυλοφιλική έκφραση σε άνδρες με σχιζοειδή διαταραχή προσωπικότητας δύναται να παραπλανήσει τον κλινικό σε επεξεργασία της σεξουαλικής ταυτότητας του θεραπευόμενου ,ενώ το κυρίαρχο θεραπευτικό ζήτημα μπορεί να είναι ο φόβος εκδήλωσης σεξουαλικών ορμών σε γυναίκες.
  • Η μεταβιβαστική συσχέτιση λαμβάνει εξαιρετική σημαντικότητα αν ο θεραπευτής έχει αυτοαποκαλύψει την ετερόφυλη πλευρά της σεξουαλικότητας του και ο θεραπευόμενος ζητάει να ‘προτυποποιήσει’ τον θεραπευτή μέσω του ανταποδοτικού ζεύγους εξιδανικευτής –εξιδανικευμένος.
  • Το γνωσιακό αναλυτικό μοντέλο μπορεί να προσφέρει σημαντικά εννοιολογικά και θεραπευτικά εργαλεία σε συναδέλφους που δεν είναι επαρκώς καταρτισμένοι στην θεραπευτική διάδραση με τον βαθύ εαυτό σχιζοειδών ασθενών.

3) ΤΟ ΦΑΙΝΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΑΙΩΡΑΣ ΣΤΗΝ ΣΧΙΖΟΕΙΔΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΜΕ ΒΑΣΗ ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Μαθιούδης Κ., Χαραλαμπίδης Σ., Τσιάκος Δ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Εισαγωγή: Οι ασθενείς με σχιζοειδική διαταραχή προσωπικότητας συχνά διακατέχονται από συγκρουσιακά και αντιφατικά συναισθήματα στις διαπροσωπικές σχέσεις. Στην Γνωσιακή Αναλυτική Θεραπεία παρατηρούνται εναλλαγές ρόλων που αφορούν την εγγύτητα και αποστασιοποίηση από τον θεραπευτή (Φαινόμενο της Αιώρας). Το άτομο επιθυμεί αλλά αποφεύγει τη σύνδεση, βιώνοντας απροσδιόριστα αισθήματα μοναξιάς, φόβου και αποξένωσης.

Σκοπός: Είναι α) να κατανοηθούν οι λόγοι που το άτομο πλησιάζει και απομακρύνεται από τον θεραπευτή, β) να ανακαλυφθεί ένας ασφαλής τρόπος προσέγγισης όπου δεν θα κυριαρχούν αισθήματα φόβου, άγχους και απειλής, γ) να προωθηθεί και εγκαθιδρυθεί σταθερή κοντινότητα, δ) να εξομαλυνθεί η σύγκρουση και να μειωθεί το φαινόμενο της αιώρας

Υλικό: Χρησιμοποιήθηκαν καταγεγραμμένες συνεδρίες ασθενών με σχιζοειδικά στοιχεία προσωπικότητας

Μέθοδος: Βιωματικές στιγμές που ανάγονται προβληματικοί ρόλοι και διαδικασίες σχετικά με την εγγύτητα και τη συναισθηματική αποκοπή

Αποτελέσματα: Τα άτομα με σχιζοειδικά στοιχεία πράγματι παρουσιάζουν έντονα αισθήματα φόβου, μοναξιάς και αποξένωσης σε στιγμές κοντυνότητας και τρυφερότητας. Συνήθως παγώνουν και απομακρύνονται γιατί βιώνουν τον θεραπευτή ως εισβολέα, καταδιωκτικό και εξουσιαστικό απέναντί τους. Το διαπροσωπικό δίλημμα περιλαμβάνει ότι «το πολύ κοντά σκοτώνει» με μια ακαθόριστη «πείνα για αγάπη»

Συμπεράσματα: Οι σχιζοειδείς ασθενείς εμφανίζονται συναισθηματικά αδιάφοροι και ψυχροί σε στιγμές διαπροσωπικής σύνδεσης. Ο φόβος υποταγής ή κυριαρχίας στο αντικείμενο αγάπης μπορεί να ανάγει καταστροφικούς και συγχεχυμένους ρόλους. Για αυτό, ο σεβασμός στον διαπροσωπικό χωροχρόνο θεωρείται απαραίτητο στοιχείο στην θεραπευτική σχέση. Ο θεραπευτής ως νέο αντικείμενο συσχέτισης προκαλεί την αίσθηση συγχώνευσης, φθόνου και καταβρόχθισης, κυοφορώντας παράλληλα την ελπίδα για αγάπη

2ο ΣΥΜΠΟΣΙΟ: ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΓΝΩΣΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ ΜΕ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΜΕ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΣΤΟ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΗΣ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗΣ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑΣ

Πρόεδρος: Χαραλαμπίδης, Σ.
Συζητητής: Χαραλαμπίδης, Σ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

ΠΕΡΙΛΗΨΗ ΣΥΜΠΟΣΙΟΥ

Ο όρος "προσωπικότητα" έχει απασχολήσει ενδελεχώς του επαγγελματίες και κατά καιρούς του έχουν αποδοθεί ποικίλα περιεχόμενα. Σημειολογικώς, η λέξη προσωπικότητα (personality) προέρχεται από τη Λατινική λέξη "persona" (προσωπείο στην ελληνική) που αντιπροσωπεύει τη θεατρική μάσκα που χρησιμοποιούσαν οι ηθοποιοί στις αρχαίες τραγωδίες. Στη Γνωσιακή Αναλυτική προσέγγιση η "μάσκα" εναρμονίζεται πλήρως με την έννοια του "ανταποδοτικού ρόλου" ο οποίος στηρίζεται στην παραδοχή ότι στην προσπάθεια τους οι άνθρωποι να αναπτύξουν σχέσεις, παίζουν ρόλους προσδοκώντας, ελπίζοντας και προσπαθώντας να επιφέρουν ένα συγκεκριμένο αποτέλεσμα που δεν είναι άλλο από την αναγνώριση και την ανταπόδοση αυτών των ρόλων.

Σύμφωνα με όλα τα διαγνωστικά εγχειρίδια, για να οριστεί και διαγνωστεί μια διαταραχή προσωπικότητας προϋποθέτεται η ύπαρξη ενός σταθερού προτύπου που να είναι άκαμπτο και να παρουσιάζεται σε ένα μεγάλο εύρος κοινωνικών και προσωπικών καταστάσεων επιφέροντας κλινικά σημαντική δυσφορία σε πολλές περιοχές της λειτουργικότητας.

Το γνωσιακό αναλυτικό μοντέλο θεωρεί ότι η κατανόηση των "καταστάσεων εαυτού" και των ζευγαριών "ανταποδοτικών ρόλων" του πελάτη είναι πολλές φορές αρκετή για την ύφεση όλης της συμπτωματολογίας αφού τα συμπτώματα θεωρούνται σαν καταλήξεις δυσλειτουργικών βρόχων και η διακοπή της κυκλικότητας αναγκαστικά θα εξαλείψει το σύμπτωμα. Κάνει χρήση συγκεκριμένων τεχνικών όπως το σχεδιάγραμμα απλοποιώντας κατά αυτόν τον τρόπο τη συνειδητοποίηση των δυσλειτουργικών σκέψεων, πεποιθήσεων και συμπεριφορών αλλά πάντοτε μέσα από ένα σχεσιακό - αλληλεπιδραστικό πρίσμα.

Ειδικότερα στο επίπεδο των διαταραχών προσωπικότητας, η γενικευτική ισχύ του προαναφερθέντος προτύπου συνεπάγεται την εμφάνισή του και μέσα στη θεραπευτική σχέση. Ο θεραπευτής δρα σαν επιδιορθωτική φιγούρα και η σχέση που αναπτύσσει βασίζεται στην ανταπόδοση περισσότερο υγειών ρόλων. Παραδειγματικά, σε μια "οριακή" συσχέτιση απαιτείται η οριοθέτηση με ταυτόχρονη φροντίδα και αποφυγή της αναπαραγωγής του τραύματος εγκατάλειψης ή κακοποίησης. Στην παρούσα διάλεξη θα παρουσιαστούν ενδεικτικά οι κύριες μορφές παρέμβασης σε ορισμένες διαταραχές προσωπικότητας.

1) Η ΕΠΙΔΡΑΣΗ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΩΝ ΡΟΛΩΝ ΣΤΟ ΕΔΩ ΚΑΙ ΤΩΡΑ ΤΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗΣ ΣΧΕΣΗΣ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΜΕΤΑΒΙΒΑΣΗ ΚΑΙ Η ΧΡΗΣΗ ΤΟΥΣ ΩΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΟ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΔΙΑΠΡΟΣΩΠΙΚΗΣ ΣΥΝΔΕΣΗΣ, ΣΕ ΑΤΟΜΟ ΜΕ ΕΝΤΟΝΑ ΟΡΙΑΚΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΝΟΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ.

Τσίκλη Α., Χαραλαμπίδης, Σ., Τσιάκος, Δ., Μαθιούδης, Κ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Σκοπός της παρούσας εργασίας είναι να καταδειχθεί η επίδραση των ανταποδοτικών ρόλων που εκδηλώνονται στο εδώ και τώρα της θεραπευτικής σχέσης από τον θεραπευόμενο, στην αντιμεταβίβαση ενός νέου θεραπευτή και επιπρόσθετα να παρουσιαστεί η αποτελεσματικότητα των ανταποδοτικών ρόλων ως θεραπευτικό εργαλείο διαπροσωπικής σύνδεσης σε άτομο με οριακά και παρανοικά στοιχεία προσωπικότητας που η σταθερότητα,η εμπτιστοσύνη και η εγγύτητα στις διαπροσωπικές σχέσεις έχει τραυματιστεί.

Οι μέθοδοι που θα χρησιμοποιηθούν για να επιτευχθεί ο παραπάνω στόχος είναι η ανάλυση κλινικού περιστατικού (ιστορικό, συμπτώματα, οικογενειακές και διαπροσωπικές σχέσεις) που βρίσκεται σε θεραπεία στηριζόμενη στο Γνωσιακό-Αναλυτικό μοντέλο ψυχοθεραπείας (CAT), η ανάλυση του όρου ανταποδοτικόι ρόλοι, η περιγραφή της αντιμεταβίβασης κατά το Γνωσιακό-Αναλυτικό μοντέλο και τέλος η ανάλυση με παραδείγματα αντιμεταβιβαστικών συναισθημάτων και δυσκολιών σε στιγμές που ενεργοποιήθηκαν τα ζευγάρια ρόλων.

Συμπεράσματα θα εκφραστούν στο τελευταίο μέρος όπου θα περιγραφεί με παραδείγματα ο τρόπος που χρησιμοποιήθηκαν οι ανταποδοτικοί ρόλοι για να ενισχυθεί η θεραπευτική σχέση και να προστατευτεί από τα κυρία μοτίβα διαπροσωπικής αλληλεπίδρασης που στηρίζονται στην καχυποψία, τον φόβο εγκατάλειψης,τις παρανοικές συσχετίσεις και τον αυτοκτονικό ιδεασμό.

2) ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΥΠΕΡΔΟΤΗ-ΦΡΟΝΤΙΣΤΗ ΤΩΝ ΑΛΛΩΝ ΩΣ ΕΚΦΡΑΣΗ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΑΠΟΔΟΧΗΣ ΣΕ ΑΝΔΡΑ ΜΕ ΝΑΡΚΙΣΣΙΣΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Χαραλαμπίδης, Σ., Τσιάκος, Δ., Μαθιούδης, Κ., Κιουρτσόγλου, Μ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Εισαγωγή: Οι ασθενείς με ναρκισσιστική προσωπικότητα πολλές φορές ξεκινούν την θεραπεία για ζητήματα άσχετα με την ναρκισσιστική έκφραση , όπως καταθλιπτική συμπτωματολογία σχετικά με κάποιο απροσδόκητο γεγονός.Τέτοια γεγονότα συχνά περιλαμβάνουν διαζύγια, απολύσεις, θέματα υγείας.Στην ανάλυση περίπτωσης που θα παρουσιάσουμε ο ασθενής είναι 52 ετών και ξεκίνησε θεραπεία έπειτα από καταθλιπτικό επεισόδιο που ακολούθησε ξαφνικό διαζύγιο που ζητήθηκε από τη σύζυγο του.

Στην πορεία της θεραπείας παρατηρήθηκε ότι το ρεπερτόριο ρόλων του εγκλωβιζόταν κυρίαρχα στο να φροντίζει υπερδοτικά τους άλλους. Όταν στην θεραπευτική συσχέτιση ο θεραπευτής αρνιόταν την προσφορά φροντίδας του θεραπευόμενου αποκαλυπτόταν αρχικά συγκεκαλυμμένα και αργότερα έκδηλα ο συρρικνωμένος βαθύς εαυτός, που δεν ήξερε να λάβει διαφορετικά την αποδοχή του θεραπευτή. Αυτό το ναρκισσιστικό πλήγμα θα αναλυθεί στην παρουσίαση ως το πρωταρχικό ζήτημα στην θεραπεία του ασθενούς καθώς έδωσε την δυνατότητα να διαπραγματευτεί στη σχέση με το θεραπευτή νέους διαδραστικούς ρόλους.

Σκοπός: Η κατανόηση της ναρκισσιστικής έκφρασης διαμέσου του ρόλου του υπερδότη φροντιστή των άλλων.Επιπλέον η επισήμανση ότι τα δομικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας είναι αναγκαίο να δουλευτούν σε παραλληλία με τη συμπτωματολογία του ασθενούς.

Υλικό: Χρησιμοποιήθηκαν βιντεοσκοπημένες συνεδρίες από θεραπεία ενός άνδρα με ναρκισσιστική προσωπικότητα στο Ιγαψ.

Μέθοδος: Εστίαση σε αφηγηματικά επεισόδια συνεδριών όπου υπήρχε η αγωνιώδης προσπάθεια του θεραπευόμενου να φροντίσει το θεραπευτή .

Συμπεράσματα:

  • Η καταθλιπτική έκφραση σε άνδρες με ναρκισσιστική διαταραχή προσωπικότητας δύναται να παραπλανήσει τον κλινικό σε επεξεργασία της φαινοτυπικής συμπτωματολογίας του θεραπευόμενου ,ενώ το κυρίαρχο θεραπευτικό ζήτημα είναι η διερεύνηση λειτουργικότερων επιλύσεων κατά το πλήγμα του ναρκισσιστικού τραύματος.
  • Η μεταβιβαστική συσχέτιση λαμβάνει εξαιρετική σημαντικότητα αν ο θεραπευτής αρχικά συμμετέχει στο ρεπερτόριο ρόλων του θεραπευόμενου παίρνοντας την φροντίδα αλλά μετά την αρνηθεί .
  • Το γνωσιακό αναλυτικό μοντέλο μπορεί να προσφέρει σημαντικά εννοιολογικά και θεραπευτικά εργαλεία σε συναδέλφους που δεν είναι επαρκώς καταρτισμένοι στην θεραπευτική διάδραση με τον βαθύ εαυτό ναρκισσιστικών ασθενών.

3) ΔΡΑΜΑΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ: ΠΡΟΣΠΟΙΗΣΗ ΚΑΙ ΠΡΟΣΑΡΜΟΓΗ: ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΝΟΣ ΘΕΩΡΗΤΙΚΟΥ ΜΟΝΤΕΛΟΥ ΚΑΤΑΝΟΗΣΗΣ ΚΑΙ ΠΑΡΕΜΒΑΣΗΣ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗ ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΑΝΑΛΥΤΙΚΗ ΨΥΧΟΘΕΡΑΠΕΙΑ

Τσιάκος Δ., Χαραλαμπίδης Σ., Μαθιούδης Κ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Θεωρητικό πλαίσιο: η Γνωσιακή Αναλυτική Ψυχοθεραπεία βασίζεται στην ανίχνευση των πρώιμων δυσλειτουργικών ρόλων που ενεργοποιούν οι άνθρωποι στην παιδική ηλικία, βάση των οποίων συνηθίζουν και συμπεριφέρονται και στην υπόλοιπη ζωή τους. Οι κύριες συμπεριφορές - στόχοι της παρέμβασης αφορούν ζητήματα πρόκλησης της προσοχής, ανάγκης θέσης του εαυτού στο επίκεντρο, σαγήνευσης των άλλων, μείωση του έντονου τρόπου βίωσης των συναισθημάτων αλλά και της αλληλεπίδρασης.

Η ασταθής εσωτερική εικόνα οδηγεί τα άτομα με την προαναφερθείσα διαταραχή να αναπτύσσουν συμπεριφορές που προξενούν προβλήματα στις σχέσεις με τους άλλους. Οι συμπεριφορές αυτές ποικίλουν αλλά σαν κοινό παρανομαστή έχουν την ασυνείδητη πρόκληση ανταποδοτικών συμπεριφορών που θα ενισχύουν είτε την υπερβολικά συναισθηματική διάδραση είτε την αδιαφορία. Η μη ανταπόδοση από τη μεριά του θεραπευτή των ρόλων που αναμένει ο πελάτης οδηγεί στην ανάπτυξη και υιοθέτηση περισσότερο λειτουργικών ρόλων και η θεραπευτική σχέση αποτελεί τον ουσιαστικό φορέα της αλλαγής.

Σκοπός: η ερμηνεία του ρεπερτορίου των βασικών διαδικασιών ρόλου ατόμων με δραματική διαταραχή προσωπικότητας και η κατανόηση βάση του Γνωσιακού Αναλυτικού μοντέλου.

Μέθοδος: Χρήση κλινικού υλικού και κυρίως σχεδιαγραμμάτων από άτομα με δραματική διαταραχή προσωπικότητας.

Συμπεράσματα: τα άτομα με «Δραματική Διαταραχή Προσωπικότητας» ενεργοποιούν συγκεκριμένα ζευγάρια ρόλων που προκαλούν αρνητική ανταπόδοση από το κοινωνικό τους περιβάλλον και κυρίως αναφέρονται στην προσποίηση, εκδραμάτιση, αποφυγή εγκατάλειψης, και χαμηλής πίστης στον εαυτό. Ο θεραπευτής πρέπει να αποφύγει όχι μόνο τα φανερά λάθη αλλά και σε βαθύτερο επίπεδο να βοηθήσει το άτομο να σχετίζεται με περισσότερο ουσιαστικό τρόπο μαζί του διδάσκοντας μια διαφορετικού τύπου σχέση με άξονες το ενδιαφέρον αλλά και την οριοθέτηση.

4) ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΓΝΩΣΙΑΚΗ ΘΕΩΡΗΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΑΠΟΔΟΤΙΚΩΝ ΡΟΛΩΝ ΟΠΩΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΟΝΤΑΙ ΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΘΕΡΑΠΕΥΤΗ – ΘΕΡΑΠΕΥΟΜΕΝΟΥ ΜΕ ΕΞΑΡΤΗΤΙΚΗ ΔΙΑΤΑΡΑΧΗ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟΤΗΤΑΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Αδάμ, Μ., Χαραλαμπίδης, Σ., Τσιάκος, Δ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Εισαγωγή: Η διαταραχή της προσωπικότητας, της χαρακτηριστικής δηλαδή συμπεριφοράς ενός ατόμου, η οποία μπορεί να καταστεί σοβαρή και δυσπροσαρμοστική, είναι δυνατό να προκαλέσει ένα υποκειμενικό αίσθημα δυσφορίας ή σημαντικό έλλειμμα της προσαρμοστικής λειτουργικότητας. Η διάγνωση για το υπό συζήτηση περιστατικό κατά DSM - IV - TR, είναι από τον Άξονα Ι Καταθλιπτική Διαταραχή και από τον Άξονα ΙΙ Εξαρτητική Διαταραχή Προσωπικότητας. Η θεραπευόμενη πληροί τα διαγνωστικά κριτήρια για την Εξαρτητική Διαταραχή Προσωπικότητας παρουσιάζοντας έντονα τα στοιχεία της εξάρτισης, της υποταγής και της χαμηλής αυτοεκτίμησης. Έχει έντονη ανάγκη για φροντίδα με αποτέλεσμα τη δουλικότητα, το φόβο αποχωρισμού και τη διαπροσωπική εξάρτηση. Επίσης είναι παρόντα μαζοχιστικά στοιχεία στην οργάνωση της προσωπικότητας της εν λόγω ασθενούς με κύρια τα καταθλιπτικά συναισθήματα όπως φαίνεται από τη στάση ανοχής που επιδεικνύει όταν οι άλλοι την κακοποιούν.

Σκοπός

Η ανάλυση των αναταποδοτικών ρόλων με τα σημαντικά πρόσωπα στη ζωή της ασθενούς και η κατανόησή τους μέσα από τη μεταβίβαση και την αντιμεταβίβαση.

Η αναδόμηση των σχεσιακών προτύπων και η κατανόηση της αιτιολογίας της δημιουργίας μαζοχιστικών σχέσεων μέσα από δύο επίπεδα: τις πρώιμες σχέσεις με αντικείμενα αδιάφορα ή κακοποιητικά προς τη θεραπευόμενη και τη μεταβίβαση από την οποία αντανακλάται η επιθυμία για εκτίμηση και διάσωση.
Υλικό: Χρησιμοποιήθηκε το Γράμμα ανασχηματισμού και η Διαγραμματική απεικόνιση ανταποδοτικών ρόλων, παγίδων, διλημμάτων και σαμποτάζ,

Μέθοδος: Επικεντρώθηκε στις περιγραφές των ανταποδοτικών ρόλων στη ζωή της θεραπευόμενης καθώς και στη συσχέτιση αυτών με τους ρόλους που αναπαράγονται μέσα στη θεραπευτική σχέση.

Συμπεράσματα: Η θεραπευόμενη έδειξε από τις αρχικές συναντήσεις με το θεραπευτή την παθητικότητά της και την έντονη ανάγκη της για εξάρτηση συνοδευόμενη από τη δυσκολία έκφρασης διαφωνιών. Η Γνωσιακή αναδόμηση των παθολογικών προτύπων επετεύχθη μέσα από:

  • την αληθινή σχέση στο συνιστώμενο πρότυπο του θεραπευτή με σκοπό την υγιή θεώρηση του εαυτού,
  • το σεβασμό για την ικανότητα και την υπευθυνότητα της ασθενούς για την επίλυση των προβλημάτων, και
  • τη συνεχή εξερεύνηση, αντιμετώπιση και αναδόμηση των παθολογικών πεποιθήσεων.

Η συνειδητοποίηση των ανταποδοτικών ρόλων εκτός και εντός του θεραπευτικού πλαισίου οδήγησε στην αποκάλυψη της αλληλουχίας (εξάρτηση-μαζοχισμός) που είχε ως συνέπεια την εμφάνιση της κατάθλιψης.

5) ΣΧΕΣΙΑΚΟ ΠΑΙΧΝΙΔΙ ΡΟΛΩΝ: ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΝΕΑΡΗΣ ΟΡΙΑΚΗΣ ΘΕΡΑΠΕΥΟΜΕΝΗΣ ΜΕ ΓΝΩΜΟΝΑ ΤΟ ΓΝΩΣΙΑΚΟ ΑΝΑΛΥΤΙΚΟ ΜΟΝΤΕΛΟ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ: Μαθιούδης Κ., Χαραλαμπίδης Σ., Τσιάκος Δ.
Ινστιτούτο Γνωσιακής Αναλυτικής Ψυχοθεραπείας

Εισαγωγή: Οι ασθενείς με οριακή διαταραχή προσωπικότητας συχνά αναπαράγουν ακραίους ρόλους που σχετίζονται με σύγχυση, θυμό, χάος και πόνο. Στο παρόν περιστατικό, ο θεραπευτής επικεντρώνεται στο δίπολο εξιδανίκευσης και υποτίμησης που αποτελεί το κυρίαρχο παιχνίδι ρόλων στις διαπροσωπικές σχέσεις μιας νεαρής θεραπευόμενης. Η βιωματική εμπειρία βοηθάει σημαντικά στην προσέγγιση των άλυτων θεμάτων της, την ανάδυση του τραύματος, καθώς επίσης και σε βαθύτερες ανικανοποίητες ανάγκες

Σκοπός: Είναι α) να κατανοηθούν οι λόγοι που η ασθενής δοκιμάζει τα όρια, την ικανότητα και τις αντοχές του θεραπευτή, β) να ανακαλυφθεί ένας νέος τρόπος συσχέτισης άνευ εξιδανίκευσης και υποτίμησης, γ) να προωθηθεί και εδραιωθεί η σταθερότητα στην θεραπευτική σχέση, δ) να επεξηγηθεί και να περιοριστεί το χάος και η σύγχυση

Υλικό: Χρησιμοποιήθηκε καταγεγραμμένο υλικό συνεδριών θεραπευόμενης με έντονα οριακά στοιχεία προσωπικότητας

Μέθοδος: Βιωματικές στιγμές που ανάγουν δυσλειτουργικούς ρόλους και διαδικασίες. Έμφαση στο «εδώ και τώρα» μέσα από τα φαινόμενα της μεταβίβασης και αντιμεταβίβασης

Αποτελέσματα: Η θεραπευόμενη κρύβει αισθήματα ανεπάρκειας, μοναξιάς και ευαλωτότητας πίσω από την περσόνα της παντοδυναμίας. Προκαλεί τον θεραπευτή να υιοθετήσει ρόλους θαυμασμού, επιβράβευσης και πλήρους αποδοχής, αλλά και να εκμαιεύσει ρόλους απόρριψης, επίκρισης και υποτίμησης

Συμπεράσματα: Η θεραπευόμενη εμφανίζει μια ψευδή ισχυρή εικόνα εαυτού. Προβάλλει θετικά και αρνητικά στοιχεία του εαυτού της, τα οποία έχει εσωτερικεύσει πρώιμα από την οικογένειά της. Ο θεραπευτής την βοηθάει αφενός να κατανοήσει την αναπαραγωγή των ακραίων ρόλων, αφετέρου να ξεδιπλώσει θαμμένα συναισθήματα βαθιάς οργής και λύπης. Η προσέγγιση για διαπροσωπική σύνδεση παίζει καθοριστικό ρόλο στην αποκάλυψη του αληθινού και θρυμματισμένου εαυτού της